Сьвядомыя

Материал из Pampedia
Перейти к: навигация, поиск
беларускаярусский


No-image.png А гдзе карцінкі?
Цекст нужна разбавіць ілюстрацыямі абнажоных жэншчын!


Сьвядомыя (не путаць са Свядомым) (рус. "сознательные") -- слова кананічнай беларускай мовы (часта іспользуецца варыант тарашкевіцы с мякькім знакам), каторае ў саврэменнам дзіскурсе стала мемам, абазначаюшчым апазіцыонных к Рэжыму жыцелей Квітнеючай с акціўнай гражданскай пазіцыей. Сьвядомые, паехаўшые на беларушчыне™, нярэдка пагружаюцца ў свой мірок так глубако, што цірают связь с рэальнасцью і прэврашчаюцца в вышыватнікаў.

Історыя вазнікнавенія

Есць мненіе, што славечка сдзелаў мемам... Хтобывыдумалі? Ленін.

«

...среди рабочих выделяются настоящие герои, которые ... находят в себе столько характера и силы воли, чтобы учиться, учиться и учиться и вырабатывать из себя сознательных социал-демократов, «рабочую интеллигенцию».

»
— Ленін, 1889 г. [1]


«

...крайне важно для сознательного пролетариата ясно понимать и неизбежность либеральных протестов против самодержавия... <...> Русский сознательный пролетарий... <...> Социал-демократия всегда требовала, чтобы сознательный пролетариат...<...> ...они рассчитывают всецело и исключительно на активность, сознательность, организованность пролетариата...<...> К будничной работе, которую никогда и ни при каких условиях не должен забывать сознательный пролетариат...

»
— Ленін, 1905 г. [2]



После акцябарскай рэвалюцыі савецкая власць называла "сазнацельнымі" ілі сьвядомымі людзей, каторые ізначальна былі ва враждзебнам блоке, но зацем дабравольна перашлі на сторану бальшэвікоў.

Када паследніе прышлі к власці в Квітнеючай, рэвалюцыонные мемы началі акціўна форсіцца на мове, асобенна ва врэмена беларусізацыі. Так слова "сьвядомыя" і магло вайці в шырокій абіход.

Гаварат, што када ў 1920-30-е. гг. некатарые дзеяцелі БНР, паверыўшы в добрые намерэнія бальшэвікоў, прыезжалі в БССР, месные газеты, выстаўляя эта как пабеду камуняцкай ідзеалогіі над буржуазнай, пахвальна называла такіх дзеяцелей свядомымі. Такім образам, разгавор ідзёт аб ідзеалагічэскай сьвядомасці.


Пры этам есць мненіе, што некатарые вазраждзенцы ізначальна іспользавалі ево ў канцексце нацыанальнай самасьвядомасці.

Напрымер, ішчо ў "Тутэйшых" (1922) Янкі Купалы можна найці такой фрагмент:

Я Н К А. Значыцца, вы цвёрда пастанавілі дабівацца сабе гэтай новай кар'еры? Баюся я толькі, каб вы не выйшлі на ёй, як залетась на аратарстве; прытым ваша поўнае дагэтуль ігнараванне гэтай справы й несвядомасць...
М І К І Т А (перабіваючы). Вы, пане настаўнік, не жартуйце. Я не зусім такі ўжо несвядомы, меджду протчым, беларус — нават з вашай літаратурай знаёмы... [3]

Хаця хер знает, што канкрэтна вкладываў Купала в этат дзіалог, іба там разгавор ідзёт паралельна і пра нацыанальную, і пра ідзеалагічэскую праблемы.

Навейшэе врэмя

С канца 1980-х гг., на валне ачэрэднова "Адраджэньня" апяць палучыў актуальнасць вапрос нацыанальнай самасвядомасці. І более папулярным была слова "несьвядомыя" -- так сьвядомыя называлі памяркоўных беларусаў, каторым была в прынцыпе насраць на то, какой в стране будзет рэжым, форма праўленія, сімволіка, язык і т.д. і т.п.

Ну і паскольку пра "несьвядомых" гаварылі прэдставіцелі БНФ і прочые любіцелі БЧБ і мовы, іх саміх началі называць "сьвядомымі" (вазможна, некатарые із ніх і самі сібя так называлі). Такім образам в сазнаніі памяркоўнава быдла абывацеля праізашло срашчэніе паняцій "апазіцыя", "змагары" і сопственна "сьвядомыя".

БЕЛТА: Вяршына айсберга[4]

После таво, как к власці прышоў Самізнаецехто, каторый вярнуў саўковую сімволіку і сдзелаў рускій язык втарым гасударственым, сьвядомые, есцественна, сталі к нему в апазіцыю, паэтаму срашчэніе закрэпілась. Сам жэ ненакланяемый нярэдка іспользует слова "сьвядомые", встаўляя ево в спіч на трасянке русскам языке, што кагбэ аскарбіцельна не толька па атнашэнію к самім свядомым, но і к мове ў цэлам дземанстрырует беднасць рускава языка, паказывая атсуцтвіе в нём аналагаў беларускава тэрміна.

«

Они так говорят часто. Вот мы свядомые! Не знаю, как сказать лучше — «дасведчаныя»? Мы самые продвинутые, понимаете? Мы самые продвинутые, мы самые грамотные, просвещенные в этом плане и так далее. Ну, мы их обозвали «свядомыми». Красиво звучит на белорусском языке? Красиво.

»
— Самізнаецехто [5]


Есцественна, такое паведзеніе сказываецца і на ляхтараце:

«

Свядомыя — гэта нацыяналістычныя партыі, я лічу. Гэтае слова я з языка прэзідэнта здымаю. Ён называе «свядомымі», і я дадаюся, кажу, што гэта «свядомыя». Тыя, якія з Захаду атрымліваюць грошы, а тут прапагандуюць беларусізацыю. Каб вы былі сапраўднымі беларусамі, то не сілкаваліся б грашыма з Захаду!

»
Цётка із Пастаў, "шчыры камуніст", "шчыры каталіцкі вернік", любіцель Самізнаецекаво [6]


Акціўна форсят мем "сьвядомыя" в рускаязычных цекстах такжэ імперскіе імбіцылы і прочые любіцелі "русского міра". Падробнее аб этам можна пачытаць тут. Не ізвесна, сталі бы ані эта дзелаць, еслі б не іспользаваніе этава слова Самізнаецем. Но каму нужны рытарычэскіе вапросы? В любом случае падобный кантэнт рашчытан в перувую очэрэдзь на расіянскава патрэбіцеля, так што нам с вамі далжно быць памяркоўна. Можна ліш замеціць, што аўтары ватных высераў как правіла вапшчэ не парацца над цем, какое значэніе ані вкладывают в эта паняціе. Груба гавара, для імперскіх імбецылаў "свядомыя" = "нацыаналісты (ілі дажэ нацысты), апазіцыя і, што тут самае глаўнае, РУСАФОБЫ!!!". Карочэ, далекавата слова ўшло ат ізначальнава значэнія. С другой стараны, мысль а том, што любой чалавек у сазнаніі апрыоры русафоб, кагбэ намекает.

Дык хто ж эта такіе?

Народзец размышляет над сабжам

Даць чоткае апрэдзеленіе мему "сьвядомыя" давольна трудна, іба множэства людзей вкладывают в нево разные значэнія. А паскольку аб'екціўнай ісціны тут быць не можэт, для наіболее точнай дзіфініцыі нужна ізучаць 100500 разлічных прымераў упатрэбленія, штобы вывесці значэніе слова із канцекста, а зацем красіва сфармуліраваць самае частотнае. А хулі вы думалі -- таклкаваніе слоў эта вам не хіханькі-хаханькі.

Для начала давайце папробуем разгранічыць сросшыеся паняція, а каторых напісана вышэ:

Усе лі праціўнікі Самізнаецекаво -- сьвядомыя? Нет. Прычыны не любіць Самізнаецекаво могут быць чыста эканамічэскімі (зарплаты не дацягівают да папіццот, не хватает на Чарку і Шкварку) і прочымі.

Усе лі сьвядомыя -- праціўнікі Самізнаецекаво? Нет. На самам дзеле, тут дзела не ў сімпаціях к Самізнаецекаму, а ў сатруднічэстве с Рэжымам. Напрымер, некатарые чыноўнікі впалне сьвядомыя.

Усе лі апазіцыанеры -- сьвядомыя? Нет. Самый ачэвідный прымер: гіпатэцічэская арганізацыя імперскіх імбіцылаў, топяшчая за "Русскій мір" і прочэе гаўно. Вапшчэ, не стоіт забываць, што к апазіцыі могут прынадлежаць не толька нацыаналісты.

Усе лі сьвядомыя -- апазіцыанеры? Нет. Бальшынство сьвядомых не входзят в апазіцыоные парціі ілі двіжэнія. Немала сьвядомых вапшчэ апаліцічны.

Усе лі змагары -- сьвядомыя? Да. Гасударства занімаецца давольна акціўнай ідзеалагічэскай прапагандай, пры этам празмагарскую інфу нужна іскаць самастаяцельна. Канешна, с распрастраненіем інтэрнэтаў эта стала прошчэ, аднака змагарамі не раждаюцца, а становяцца.

Усе лі сьвядомыя -- змагары? Нет. Еслі чалавек астаўляет сьвядомые каменты ў інтэрнэтах ілі крыцікует Рэжым на кухне ў прыватных беседах, он не змагар. Змаганне ўсё-такі падразумевает какіе-та рэальные дзействія.

Усе лі сьвядомыя -- вышыватнікі? Нет. Напрымер, "сьвядомым" могут абазваць чалавека, каторый (па ево сопственнаму мненію) знает, как лучшэ рэфарміраваць бізнес-сферу ілі ішчо што-нібудзь эдакае.


Такжэ стоіт дабавіць, што сьвядомыя -- эта ціпаж людзей, каторые ўсігда знают, как лучшэ і как правільнее. Есцественна, эта выходзіт за рамкі палітоты, ідзеалагічскіх і нацыанальных праблем. Дажэ еслі б у 1994 г. Прэзідзентам Квітнеючай стаў бы Зянон і страна пашла па нармальнаму саўсем другому пуці развіція, сьвядомые бы нікуда не дзелісь. Ані так жэ ўмнічалі б в інтэрнэтах, нахадзілі бы мінусы в любой пазіціўнай новасці, нылі бы із-за несавершэнства міра, называлі астальных "быдлам" і "несьвядомымі"... Еслі б уся страна гаварыла на мове, ані бы тапілі за тарашкевіцу; еслі бы перашлі на тарашкевіцу -- за лацінку; перашлі бы на лацінку -- прыдумалі б ішчо што-нібудзь.

Ссылкі

  1. «Попятное направление в русской социал-демократии», В. И. Ленин. Попятное направление в русской социал-демократии. ПСС, изд. 5, т. 4, с. 269–270
  2. Самодержавие и пролетариат
  3. Янка Купала. Тутэйшыя
  4. http://www.belta.by/search/getResults/page/1/?query=свядомыя
  5. https://nn.by/?c=ar&i=142312&lang=ru
  6. https://nn.by/?c=ar&i=203460


Падзялiцца ВК.png ВКонтакте ФБ.png Facebook Ц.png Telegram