Залатые шляхецкіе вольнасці

Материал из Pampedia
Перейти к: навигация, поиск
беларускаярусский


No-image.png А гдзе карцінкі?
Цекст нужна разбавіць ілюстрацыямі абнажоных жэншчын!



Ахтунг! Садзержаніе этай стацьі чуць менее, чэм полнасцью прадубліравана ва втаром выпуске "Памяркоўнай Історыі". Паэтаму еслі вы слішкам ленівы, можэце агранічыцца прасмотрам роліка. Аднака жэстачайшэ прэдупрэждаем: ролік сушчэствует толька на трасянке і па есцественым прычынам не падлежыт ізмененіям і дапалненіям! Ролік

Сразу скажэм, што ў этай стацье рэч пайдзёт не столька а саміх “шляхецкіх вольнасцях”, сколька аб опшчэм врэдзе этай вашэй дземакраціі і разгуле магнатаў. Нашым змагарам, каторые ярасна ананіруют на парламенскую рэспубліку і дземакрацію, будзет палезна знаць, чэм закончылась жэлаемае развіціе сабыцій в нашэй стране нескалька лет назад. Стоіт атмеціць, што несматра на то, што прашло врэмя і паменялась 100500 пакаленій памяркоўных, асобый склад ума ў нашэва народа сахраніўся. А історыя не врот, і ў ней намёк, усякім змагарам урок. Ітак, на самам дзеле не важна, аткуда паявілісь эці вашы шляхецкіе вольнасці, ізвесна толька то, што ані былі ішчо да Люблінскай уніі, кагда эта ваша – атморадамора – ВКЛ вынуждзена была аб’едзініцца с брацкімі пшэкамі в Рэспубліку Двух Народаў в 1569 гаду. Еслі каму рэальна інцірэсна, то да ўніі і ў цех, і ў другіх ужэ быў тру-парламент (сойм), каторый чуць более, чэм поўнасцью састаяў із магнатаў і прочэва жлобства. Карочэ, па традзіцыі, нашы людзі дзелалі ўсё наабарот – кагда ў Яўропе мэйнстрымам быў абсалюцізм і лютая манархія, нашы прэдкі балавалісь дземакраціей.

Самае інцірэснае

Самае інцірэснае началась после таво, кагда ў дрэмучэм 1572 гаду в лучшый мір атправіўся велікій князь і кароль Жыгімонт Втарой. Асобая непрыятнасць была ў том, што сабж яўляўся паследнім прэдставіцелем дзінасціі Ягелонаў, т.е. после ево смерці не асталась таварышчэй, каторые маглі па блату пасадзіць свае жопы на трон. Паскольку шляхта была очэнь пафаснай і багатай (ну і па нескалькім другім прычынам), ніхто нікаму не хацеў уступаць места, а аткрытая барба за РП магла перарасці в такое веселье, как гражданская вайна. Карочэ, магнаты падумалі і рэшылі пазваць сібе в качэстве караля і князя лягушатніка Генрыха Валуа, каторый быў ні абы кем, а герцагам анжуйскім і сыночкам французкава караля. Аднака, ачэвідный прафіт імел в сібе і негаціўную сторану. Шляхта неслаба начала ачкаваць па поваду таво, што новый кароль наведзёт свае парадкі, павыганяет усех ссанымі трапкамі і вапшчэ будзет непамяркоўнічаць. Паэтаму, штобы падстрахавацца, хітражопые алігархі прыдумалі дакумент, каторый неслаба агранічываў власць манарха (штобы не была, как у нас после 95 года). Этат дакумент і ўзаконіў “шляхецкіе вольнасці” аканчацельна. В нём была многа інцірэсных пунктаў, напрымер, манарха далжны былі акружаць 16 саветнікаў, штобы он не надзелаў усякіх дзялоў; еслі кароль папытаецца паказаць шляхце места, ана можэт падняць васстаніе; без сагласія сейма, манарх не мог аб’яўляць вайну, заключаць мір, сабіраць апалчэніе і т.д. і т.п. Кроме таво, каварная шляхта прыдумала ішчо і такую вешч, как “Пакта канвента”. Суць этай неведамай фігні ў том, што ішчо да ізбранія караля шляхта прыдумывала план развіція на бліжайшую пяцілетку (не васпрынімайце буквальна жэ!) і кароль абязан быў ево падпісаць, іба эта была ўсловіем каранацыі. Т.е. развіціе страны, внешняя і ўнутранная паліціка апрэдзілялісь незавісіма ат таво, хто канкрэтна станет каралём. Такім образам, манарх в этай вашэй Ржачы Паспалітай не многім атлічаўся ат сіводняшней англійскай каралевы. Карочэ, Валуа эці дакументы падпісаў і саздаў новую традзіцыю ізбранія манархаў-падкаблучнікаў. ІЧСХ, сам сабж нічэво путнава ў такіх условіях сдзелаць не смог, а кагда началось небальшое бурленіе срэдзі той жэ шляхты, па-ціхаму сваліў у сваю Францыю (так саўпала, што ево бацюшка прысаедзініўся к Жыгімонту Втарому і Валуа-младшый прасёк, што сідзець на французкам троне нескалька ўютней, чэм на троне РП). Карочэ, первый кароль, каторый падпісаў усе бумажкі шляхты, правіў усево пару месяцаў. Такіе дзела.

Ліберум вета

Sojm.jpg

У далёкам 1589 гаду шляхта, каторай мала была сушчэствуюшчэй кучы нішцякоў, дадумалась заканадацельна закрэпіць права “ліберум вета” (жэстачайшэ свабодна запрэшчаю). С этай пары каждый хер з гары на вольнам сойме мог прама с места, не паднімая рукі, крыкнуь “ідзіце ў жопу, а я пайду дамой не сагласен!” і весь сойм скатываўся в унылае гаўно. Такім образам, дажэ еслі 100500 дзепутатаў выступілі “за”, а адзін кент загаўнілся, рэшэніе не прынімалась. Странна, но первый раз такое права была іспользавана толька чэрэз 63 года после ево прыняція. Но с цех пор панеслось: после этава такім образам была сорвана 48 заседаній із 55. Стоіт атмеціць, што некатарые дзепутаты із-за этава люта бесілісь, ўключалі Жырыноўскава і лезлі драцца прама ва врэмя сойма. Такжэ дастаўляет, што із-за “ліберум вета” дзепутаты бралі с сабой на заседанія браткоў, штобы ў случае нехілава махача быць в бальшынстве. Карочэ, аналаг ліхіх 90-х, каторый дліўся овэр 100 лет. Фішку с разгулам дземакраціі в РП быстра прасеклі саседзі, в аснаўном апсалютна небрацкая ў то врэмя Расія, Прусія і Аўстрыя. Эці хітражопые страны прысылалі в РП сваіх агентаў, штобы це падкупалі нашых дзепутатаў. А дзепутаты і рады былі – ў замен за адну фразу ані маглі палучыць прылічную суму. Карочэ, в этам плане нічэво не ізменілась. Саседзі і адзельные магнаты палучалі прафіт, а ў стране надзёжна сахранялась Стабільнасць. То, што “ліберум вета” нескалька атрыцацельна сказываецца на састаяніі страны, шляхта паняла толька ў 1764 гаду. После таво, как в ітоге Севернай вайны РП аказалась в глубачайшэй жопе, шляхта начала шэвеліцца і прыдумала саздаваць перад заседаніем т.н. канфедзерацыі (не путаць с цем, што была ў Амерыке ва врэмя гражданскай вайны), благадара какім “ліберум вета” цірала смысл. Аканчацельна эта права выпілілі толька ў Кансцітуцыіі 1791 года, ужэ после таво, как страна прасрала кучу зямель пры первам раздзеле. Аднака, благадара некатарай помашчы Расіі і Прусіі, Кансцітуцыя і ўсе іё дасціжэнія, самі былі выпілены спусця два года, ва врэмя сойма, на каторам падпісалі втарой раздзел. А хулі вы думалі, в 1793 гаду яйца РП ужэ нельзя была выташчыць із кулакоў саседзей і канец был прэдсказуем, т.ш. фармальнасці пракцічэскава значэнія не імелі.

Внутрэніе срачы

Кагда РП вела ўсячэскіе войны, у гасударства часта тупа не была дзенег. І стране прыхадзілась занімаць (!!!) іх у шляхты. Патом дзеньгі нужна была атдаваць, но паскольку РП в войнах в аснаўном фэйліла, атдаваць была нечэва. Паэтаму далгі атдавалісь гасударственымі землямі. Такім образам, спусця некатарае врэмя ўся церыторыя РП была падзелена между шляхтай, каторые нерэдка ўстраівалі вражэскіе междуўсобіцы с паджогамі палей, кражэй ската і (масавымі растрэламі) ўгонам селянчыкаў. Гасударства жэ ў этай сітуацыі нічэво не магло сдзелаць, іба ні дзенег, ні сваіх людзей у страны пракцічэскі не была.

Вывады

Благадара шляхецкім вольнасцям і прафіту ат войн, шляхта РП была крайне жлобскай і зажытачнай. Многіе магнаты былі намнога багачэ манарха ,і паэтаму спакойна маглі забіць на гасударственые распаражэнія і т.д. Эта лучшэ ўсево наблюдалась ва врэмя васстанія этава вашэва Касцюшкі, каторый хацеў прывлеч на сваю сторану жыцелей тагдашніх аграгарадкоў і прочых дзеравень. Для этава Касцюшка с таварышчамі прыдумаў многіе паслабленіе для селянчыкаў, но шляхце жалка была ціраць сваю власць і ана эці распаражэнія атпраўляла ў спам. Такім образам, пафас і ЧСВ шляхты былі настолька бальшымі, што ані былі ўверэны: дажэ еслі іх акупірует другая страна, у іх хваціт мошчы, штобы сахраніць аўтаномнасць і дальшэ прэдавацца шляхецкім уцехам. Перпікціва паціраць лішній даход с сельхоза і даць свабоду селянчыкам пугала іх большэ. Карочэ, этат фактар сыграў не паследнюю роль в вастаніі.


Ist.png Історыя Квітнеючай
ВКЛ Бітва пад Оршай
Рэч Паспалітая Залатые шляхецкіе вольнасціКанфедзерацыя
Расійская Імперыя Вастаніе 1863-1864 гг.
БНР
СССР
Незалежнасць