Залатые шляхецкіе вольнасці

Материал из Pampedia
Версия от 20:19, 12 апреля 2016; Admin (обсуждение | вклад) (Новая страница: «'''''Ахтунг! Садзержаніе этай стацьі чуць менее, чэм полнасцью прадубліравана ва втаром вы…»)

(разн.) ← Предыдущая | Текущая версия (разн.) | Следующая → (разн.)
Перейти к: навигация, поиск

Ахтунг! Садзержаніе этай стацьі чуць менее, чэм полнасцью прадубліравана ва втаром выпуске "Памяркоўнай Історыі". Паэтаму еслі вы слішкам ленівы, можэце агранічыцца прасмотрам роліка. Аднака жэстачайшэ прэдупрэждаем: ролік сушчэствует толька на трасянке і па есцественым прычам не падлежыт ізмененіям і дапалненіям! Ролік

Сразу скажэм, што ў этай стацье рэч пайдзёт не столька а саміх “шляхецкіх вольнасцях”, сколька аб опшчэм врэдзе этай вашэй дземакраціі і разгуле магнатаў. Нашым змагарам, каторые ярасна ананіруют на парламенскую рэспубліку і дземакрацію, будзет палезна знаць, чэм закончылась жэлаемае развіціе сабыцій в нашэй стране нескалька лет назад. Стоіт атмеціць, што несматра на то, што прашло врэмя і паменялась 100500 пакаленій памяркоўных, асобый склад ума ў нашэва народа сахраніўся. А історыя не врот, і ў ней намёк, усякім змагарам урок. Ітак, на самам дзеле не важна, аткуда паявілісь эці вашы шляхецкіе вольнасці, ізвесна толька то, што ані былі ішчо да Люблінскай уніі, кагда эта ваша – атморадамора – ВКЛ вынуждзена была аб’едзініцца с брацкімі пшэкамі в Рэспубліку Двух Народаў в 1569 гаду. Еслі каму рэальна інцірэсна, то да ўніі і ў цех, і ў другіх ужэ быў тру-парламент (сойм), каторый чуць более, чэм поўнасцью састаяў із магнатаў і прочэва жлобства. Карочэ, па традзіцыі, нашы людзі дзелалі ўсё наабарот – кагда ў Яўропе мэйнстрымам быў абсалюцізм і лютая манархія, нашы прэдкі балавалісь дземакраціей.

Самае інцірэснае

Самае інцірэснае началась после таво, кагда ў дрэмучэм 1572 гаду в лучшый мір атправіўся велікій князь і кароль Жыгімонт Втарой. Асобая непрыятнасць была ў том, што сабж яўляўся паследнім прэдставіцелем дзінасціі Ягелонаў, т.е. после ево смерці не асталась таварышчэй, каторые маглі па блату пасадзіць свае жопы на трон. Паскольку шляхта была очэнь пафаснай і багатай (ну і па нескалькім другім прычынам), ніхто нікаму не хацеў уступаць места, а аткрытая барба за РП магла перарасці в такое веселье, как гражданская вайна. Карочэ, магнаты падумалі і рэшылі пазваць сібе в качэстве караля і князя лягушатніка Генрыха Валуа, каторый быў ні абы кем, а герцагам анжуйскім і сыночкам французкава караля. Аднака, ачэвідный прафіт імел в сібе і негаціўную сторану. Шляхта неслаба начала ачкаваць па поваду таво, што новый кароль наведзёт свае парадкі, павыганяет усех ссанымі трапкамі і вапшчэ будзет непамяркоўнічаць. Паэтаму, штобы падстрахавацца, хітражопые алігархі прыдумалі дакумент, каторый неслаба агранічываў власць манарха (штобы не была, как у нас после 95 года). Этат дакумент і ўзаконіў “шляхецкіе вольнасці” аканчацельна. В нём была многа інцірэсных пунктаў, напрымер, манарха далжны былі акружаць 16 саветнікаў, штобы он не надзелаў усякіх дзялоў; еслі кароль папытаецца паказаць шляхце места, ана можэт падняць васстаніе; без сагласія сейма, манарх не мог аб’яўляць вайну, заключаць мір, сабіраць апалчэніе і т.д. і т.п. Кроме таво, каварная шляхта прыдумала ішчо і такую вешч, как “Пакта канвента”. Суць этай неведамай фігні ў том, што ішчо да ізбранія караля шляхта прыдумывала план развіція на бліжайшую пяцілетку (не васпрынімайце буквальна жэ!) і кароль абязан быў ево падпісаць, іба эта была ўсловіем каранацыі. Т.е. развіціе страны, внешняя і ўнутранная паліціка апрэдзілялісь незавісіма ат таво, хто канкрэтна станет каралём. Такім образам, манарх в этай вашэй Ржачы Паспалітай не многім атлічаўся ат сіводняшней англійскай каралевы. Карочэ, Валуа эці дакументы падпісаў і саздаў новую традзіцыю ізбранія манархаў-падкаблучнікаў. ІЧСХ, сам сабж нічэво путнава ў такіх условіях сдзелаць не смог, а кагда началось небальшое бурленіе срэдзі той жэ шляхты, па-ціхаму сваліў у сваю Францыю (так саўпала, што ево бацюшка прысаедзініўся к Жыгімонту Втарому і Валуа-младшый прасёк, што сідзець на французкам троне нескалька ўютней, чэм на троне РП). Карочэ, первый кароль, каторый падпісаў усе бумажкі шляхты, правіў усево пару месяцаў. Такіе дзела.

Ліберум вета

У далёкам 1589 гаду шляхта, каторай мала была сушчэствуюшчэй кучы нішцякоў, дадумалась заканадацельна закрэпіць права “ліберум вета” (жэстачайшэ свабодна запрэшчаю). С этай пары каждый хер з гары на вольнам сойме мог прама с места, не паднімая рукі, крыкнуь “ідзіце ў жопу, а я пайду дамой не сагласен!” і весь сойм скатываўся в унылае гаўно. Такім образам, дажэ еслі 100500 дзепутатаў выступілі “за”, а адзін кент загаўнілся, рэшэніе не прынімалась. Странна, но первый раз такое права была іспользавана толька чэрэз 63 года после ево прыняція. Но с цех пор панеслось: после этава такім образам была сорвана 48 заседаній із 55. Стоіт атмеціць, што некатарые дзепутаты із-за этава люта бесілісь, ўключалі Жырыноўскава і лезлі драцца прама ва врэмя сойма. Такжэ дастаўляет, што із-за “ліберум вета” дзепутаты бралі с сабой на заседанія браткоў, штобы ў случае нехілава махача быць в бальшынстве. Карочэ, аналаг ліхіх 90-х, каторый дліўся овэр 100 лет. Фішку с разгулам дземакраціі в РП быстра прасеклі саседзі, в аснаўном апсалютна небрацкая ў то врэмя Расія, Прусія і Аўстрыя. Эці хітражопые страны прысылалі в РП сваіх агентаў, штобы це падкупалі нашых дзепутатаў. А дзепутаты і рады былі – ў замен за адну фразу ані маглі палучыць прылічную суму. Карочэ, в этам плане нічэво не ізменілась. Саседзі і адзельные магнаты палучалі прафіт, а ў стране надзёжна сахранялась Стабільнасць. То, што “ліберум вета” нескалька атрыцацельна сказываецца на састаяніі страны, шляхта паняла толька ў 1764 гаду. После таво, как в ітоге Севернай вайны РП аказалась в глубачайшэй жопе, шляхта начала шэвеліцца і прыдумала саздаваць перад заседаніем т.н. канфедзерацыі (не путаць с цем, што была ў Амерыке ва врэмя гражданскай вайны), благадара какім “ліберум вета” цірала смысл. Аканчацельна эта права выпілілі толька ў Кансцітуцыіі 1791 года, ужэ после таво, как страна прасрала кучу зямель пры первам раздзеле. Аднака, благадара некатарай помашчы Расіі і Прусіі, Кансцітуцыя і ўсе іё дасціжэнія, самі былі выпілены спусця два года, ва врэмя сойма, на каторам падпісалі втарой раздзел. А хулі вы думалі, в 1793 гаду яйца РП ужэ нельзя была выташчыць із кулакоў саседзей і канец был прэдсказуем, т.ш. фармальнасці пракцічэскава значэнія не імелі.

Внутрэніе срачы

Кагда РП вела ўсячэскіе войны, у гасударства часта тупа не была дзенег. І стране прыхадзілась занімаць (!!!) іх у шляхты. Патом дзеньгі нужна была атдаваць, но паскольку РП в войнах в аснаўном фэйліла, атдаваць была нечэва. Паэтаму далгі атдавалісь гасударственымі землямі. Такім образам, спусця некатарае врэмя ўся церыторыя РП была падзелена между шляхтай, каторые нерэдка ўстраівалі вражэскіе междуўсобіцы с паджогамі палей, кражэй ската і (масавымі растрэламі) ўгонам селянчыкаў. Гасударства жэ ў этай сітуацыі нічэво не магло сдзелаць, іба ні дзенег, ні сваіх людзей у страны пракцічэскі не была.

Вывады

Благадара шляхецкім вольнасцям і прафіту ат войн, шляхта РП была крайне жлобскай і зажытачнай. Многіе магнаты былі намнога багачэ манарха ,і паэтаму спакойна маглі забіць на гасударственые распаражэнія і т.д. Эта лучшэ ўсево наблюдалась ва врэмя васстанія этава вашэва Касцюшкі, каторый хацеў прывлеч на сваю сторану жыцелей тагдашніх аграгарадкоў і прочых дзеравень. Для этава Касцюшка с таварышчамі прыдумаў многіе паслабленіе для селянчыкаў, но шляхце жалка была ціраць сваю власць і ана эці распаражэнія атпраўляла ў спам. Такім образам, пафас і ЧСВ шляхты былі настолька бальшымі, што ані былі ўверэны: дажэ еслі іх акупірует другая страна, у іх хваціт мошчы, штобы сахраніць аўтаномнасць і дальшэ прэдавацца шляхецкім уцехам. Перпікціва паціраць лішній даход с сельхоза і даць свабоду селянчыкам пугала іх большэ. Карочэ, этат фактар сыграў не паследнюю роль в вастаніі.